Bij het runnen van een bedrijf of het beheren van je persoonlijke financiën kom je vaak de term eigen vermogen tegen. Maar wat betekent dat precies? En waarom is het zo belangrijk voor ondernemers, investeerders en zelfs particulieren?
In dit artikel leggen we je stap voor stap uit wat eigen vermogen is, hoe je het berekent, waar het uit bestaat en waarom het een cruciale graadmeter is voor de financiële gezondheid van een onderneming of persoon. Of je nu een zzp’er bent, een student bedrijfskunde of gewoon grip wilt krijgen op je geldzaken: hier vind je een duidelijke uitleg zonder vaagheden.
Wat is eigen vermogen?
Eigen vermogen is het verschil tussen wat je bezit (bezittingen) en wat je verschuldigd bent (schulden). Het geeft dus aan hoeveel waarde er daadwerkelijk van jou is. Je kunt het zien als het deel van het kapitaal dat niet geleend is, maar dat afkomstig is van jezelf of in het geval van een onderneming: van de eigenaar of aandeelhouders.
Voor particulieren betekent dit bijvoorbeeld: stel je hebt een huis van € 300.000 en je hebt nog een hypotheek van € 200.000, dan is je eigen vermogen € 100.000. Bij bedrijven werkt het net zo, maar dan met bedrijfsactiva (zoals machines, voorraad, geld op de bank) en passiva (zoals leningen of openstaande rekeningen).
De basisformule is simpel:
Eigen vermogen = bezittingen – schulden
Een positief eigen vermogen betekent dat je financieel ‘in de plus’ staat. Een negatief eigen vermogen geeft juist aan dat je meer schulden hebt dan bezittingen, wat vaak reden tot zorg is — zeker voor bedrijven.
Hoe bereken je het eigen vermogen van een bedrijf?
Voor ondernemers is het belangrijk om het eigen vermogen op de balans goed te begrijpen. Het staat altijd aan de passivakant van de balans en bestaat uit verschillende onderdelen:
- Gestort kapitaal: het geld dat de eigenaar of aandeelhouders in het bedrijf hebben gestopt
- Winstreserve: de winst die niet is uitgekeerd maar in het bedrijf is gebleven
- Onverdeelde winst of verlies: het resultaat van het huidige boekjaar dat nog niet is verdeeld
Een voorbeeld: stel een bedrijf heeft bezittingen ter waarde van € 500.000 en schulden van € 350.000. Dan is het eigen vermogen € 150.000.
Deze € 150.000 zegt iets over de financiële gezondheid van het bedrijf. Banken en investeerders kijken hier scherp naar, want het eigen vermogen fungeert als buffer bij tegenvallers en bepaalt hoeveel risico een onderneming aankan.
Waarom is eigen vermogen belangrijk?
Het eigen vermogen is een sleutelindicator van financiële stabiliteit. Zowel voor particulieren als bedrijven biedt het duidelijkheid over de werkelijke waarde en veerkracht. Hier zijn enkele redenen waarom het zo belangrijk is:
- Voor bedrijven: een hoog eigen vermogen betekent dat een bedrijf veel aankan zonder afhankelijk te zijn van externe leningen. Dat maakt het bedrijf financieel gezond, aantrekkelijk voor investeerders en beter bestand tegen economische tegenwind.
- Voor particulieren: inzicht in je eigen vermogen helpt je om betere financiële keuzes te maken. Denk aan de aankoop van een huis, het aflossen van schulden of het opbouwen van spaargeld.
- Voor de Belastingdienst: je eigen vermogen speelt mee bij zaken als vermogensbelasting, toeslagen of bij het bepalen van je financiële draagkracht.
In feite laat het zien wat er overblijft als je vandaag alles zou verkopen en al je schulden zou aflossen. Dat maakt het tot een cruciale indicator in vrijwel elke financiële situatie.
Wat is het verschil tussen eigen vermogen en vreemd vermogen?
Eigen vermogen en vreemd vermogen zijn de twee bouwstenen van de passivakant van een balans. Ze geven samen aan hoe de bezittingen van een bedrijf zijn gefinancierd.
- Eigen vermogen: komt van de eigenaar of aandeelhouders en hoeft niet te worden terugbetaald. Het groeit mee met de winst (of slinkt bij verlies).
- Vreemd vermogen: bestaat uit leningen, crediteuren, hypotheken en andere vormen van schulden. Dit moet altijd op termijn worden terugbetaald, vaak met rente.
Het evenwicht tussen eigen en vreemd vermogen is belangrijk. Te weinig eigen vermogen betekent afhankelijkheid van schuldeisers. Te veel vreemd vermogen verhoogt het risico op betalingsproblemen. Daarom hanteren veel bedrijven een minimale solvabiliteitsratio, waarbij ze streven naar een gezonde balans tussen beide.
Wat als je eigen vermogen negatief is?
Een negatief eigen vermogen betekent dat je meer schulden hebt dan bezittingen. Bij particulieren komt dit bijvoorbeeld voor als de hypotheek op een huis hoger is dan de marktwaarde van dat huis. Dat heet ook wel ‘onder water staan’.
Voor bedrijven is een negatief eigen vermogen vaak een alarmsignaal. Het kan duiden op langdurige verliezen, te weinig reserves of een slecht financieel beleid. In het ergste geval kan het leiden tot faillissement, zeker als ook het vreemd vermogen niet op tijd kan worden terugbetaald.
Toch hoeft het niet altijd direct rampzalig te zijn. Start-ups bijvoorbeeld beginnen vaak met een negatief eigen vermogen omdat er eerst geïnvesteerd wordt in groei, terwijl inkomsten nog beperkt zijn. De kunst is dan wel om op korte termijn winstgevend te worden en het eigen vermogen weer positief te maken.
Veelgestelde vragen
Is eigen vermogen hetzelfde als spaargeld?
Nee. Spaargeld is slechts één onderdeel van je bezittingen. Eigen vermogen is het totaal van je bezittingen min je schulden. Dus ook je huis, beleggingen of auto tellen mee.
Waar vind je het eigen vermogen in de jaarrekening?
Op de balans, aan de passivakant. Daar staat het onderverdeeld in posten zoals aandelenkapitaal, reserves en winst.
Wat is een gezond eigen vermogen?
Dat hangt af van de situatie. Voor bedrijven geldt vaak: hoe hoger, hoe beter. Een solvabiliteit van minimaal 25% (dus 25% eigen vermogen t.o.v. het totaal vermogen) wordt vaak als gezond gezien.
Kan het eigen vermogen dalen?
Ja, bijvoorbeeld door verliezen, investeringen die niet renderen of als er veel geld wordt uitgekeerd aan aandeelhouders. Ook waardedaling van bezittingen kan invloed hebben.
Wat is het verschil tussen eigen vermogen en nettovermogen?
Bij particulieren wordt met nettovermogen vaak hetzelfde bedoeld als eigen vermogen. Bij bedrijven is het nettovermogen soms iets specifieker en houdt het rekening met actuele marktwaarden i.p.v. boekhoudkundige waarden.